سکسومنیا چیست؟

سکسومنیا یا رابطه جنسی در خواب که به‌عنوان پاراسومنیا نیز شناخته می‌شود، اختلال خواب پیچیده‌ای است که شامل رفتارهای جنسی در طول خواب می‌شود، به‌ویژه هنگامی‌که خواب فرد در مرحله حرکت سریع چشم (NREM) نیست. پاراسومنیا در بین مراحل خواب رخ می‌دهد، یعنی زمانی‌که فرد رفتارهایی شبیه به رفتارهای حالت بیداری از خود نشان می‌دهد، در حالی‌که هنوز خواب است. در پاراسومنیا، مغز در بین مراحل خواب گیر می‌کند.

در صورت ابتلا به رابطه جنسی در خواب، فرد معمولاً از داشتن فعالیت جنسی در طول خواب خود آگاهی ندارد. افراد مبتلا به این عارضه، پس از اینکه در خواب دچار چنین رفتار و فعالیتی می‌شوند، آن را فراموش می‌کنند و دوباره به خواب می‌روند، بدون اینکه به یاد داشته باشند که اصلاً چنین اتفاقی افتاده است.

هرآنچه از سفر خواب باید بدانیدمراحل خواب چگونه از تولد تا بزرگسالی تغییر می‌کنند؟بیشتر بخوانید

علائم و نشانه های سکسومنیا چیست؟

سکسومنیا که به آن رابطه جنسی در خواب (SBS) نیز گفته می‌شود، در افراد مختلف نشانه‌ها و علائم متفاوتی دارد. با این‌حال، رفتارهای مشترکی نیز وجود دارد که افراد در طول اتفاق جنسی در خواب، از خود بروز می‌دهند. رفتارها و علائم رایج در سکسومنیا عبارتند از:

  • حرف‌های رکیک زدن
  • ناله کردن
  • خودارضایی
  • تکان ناحیه لگن
  • نوازش جنسی همسر
  • رسیدن به ارگاسم
  • درگیر شدن در رابطه جنسی
  • بی احساس بودن چشم‌ها در طول این رفتارها
  • خشونت مرتبط با خواب (SRV)

این رفتارها ممکن است شدیدتر از زمانی باشد که فرد بیدار است و همراه با پرخاشگری، خشونت و آزار افراد باشد. برخی از این رفتارها همچنین می‌تواند باعث ایجاد اثرات فیزیکی مانند پارگی یا کبودی ناحیه تناسلی شود.

گاهی اوقات اختلال رابطه جنسی در خواب می‌تواند منجر به تجاوز جنسی شود. اگر رفتارهای جنسی فرد در این اختلال شدید است، شاید بهتر باشد همسر، هم اتاقی‌ها یا اعضای خانواده او که نگران حمله یا رفتار پرخاشگرانه او در خواب هستند، تا زمان درمان این اختلال، در اتاق خواب‌های جداگانه‌ای بخوابند و در را قفل کنند.

علل سکسومنیا چیست؟

علل سکسومنیا هنوز به‌طور دقیق مشخص نیست، زیرا این بیماری نسبتاً جدید است و از طرف بسیاری افراد مبتلا گزارش نمی‌شود. علاوه‌براین، ممکن است این بیماری یک پاراسومنیای ایدیوپاتیک باشد، به این معنی که به‌طور خودبه‌خود و بدون هیچگونه اختلالات عصبی مشخصی، ایجاد شود.
با این‌حال، عوامل متعددی در رابطه با خواب و رابطه جنسی وجود دارد که با سکسومنیا مرتبط هستند:

مصرف قرص خواب

استفاده از قرص‌های خواب با رابطه جنسی در خواب و البته سایر اختلالات خواب، مانند راه رفتن، خوردن، صحبت کردن و حتی رانندگی در خواب ارتباط دارد. از آنجایی که تعداد دفعات و شدت این رفتارها ممکن است با مصرف دوزهای بالاتر قرص خواب افزایش پیدا کند، بهتر است افراد دقیقاً دوز تجویز شده توسط پزشک خود را مصرف کنند.

گاهی اوقات اختلال رابطه جنسی در خواب می‌تواند منجر به تجاوز جنسی شود. اگر رفتارهای جنسی فرد در این اختلال شدید است، شاید بهتر باشد همسر، هم اتاقی‌ها یا اعضای خانواده او که نگران حمله یا رفتار پرخاشگرانه او در خواب هستند، تا زمان درمان این اختلال، در اتاق خواب‌های جداگانه‌ای بخوابند و در را قفل کنند.

سابقه پاراسومنیا

ظاهراً افرادی که به پاراسومنیاهای دیگری مانند راه رفتن در خواب مبتلا بوده‌اند، نسبت به افرادی که هرگز به اختلال پاراسومنیا مبتلا نشده‌اند، بیشتر در معرض ابتلا به اختلال رابطه جنسی در خواب هستند.  سکسومنیا و خواب NREM مرحله ۳، ممکن است با رفتارهای ناخودآگاه و بیداری بر اثر سایر اختلالات خواب، مانند سندرم پاهای بی قرار (RLS) و آپنه انسدادی خواب (OSA) مرتبط باشند.

سوء مصرف مواد

مصرف مواد مخدر یا الکل، ممکن است باعث ایجاد اختلالات خواب و نداشتن خواب آرام و مداوم در افراد شود و آن‌ها را مستعد ابتلا به پاراسومنیا کند.

استرس و اضطراب

محققین بر این باورند که استرس و اضطراب می‌تواند محرک سکسومینا باشد.

سابقه افسردگی

در حالی‌که سابقه افسردگی ممکن است باعث بروز علائم سکسومنیا شود، رابطه جنسی در خواب نیز به‌طور متقابل می‌تواند منجر به مشکلات سلامت روان از جمله افسردگی شود.

حمله ناگهانی خواب در طی روزنارکولپسی، بیماری خواب که هرگز درمان نمی‌شودبیشتر بخوانید

صرع در خواب

در این اختلال، هنگام خواب تشنج رخ می دهد و این ممکن است باعث برانگیختگی جنسی فرد و بروز رفتارهایی مانند تکان خوردن ناحیه لگن و رسیدن به ارگاسم شود.

کار در شیفت‌های مختلف شبانه‌روز

از آنجایی که کار به‌صورت شیفتی می‌تواند باعث شود که فرد، خواب پراکنده‌ای داشته باشد و گاهی هم نتواند درست بخوابد، این مسئله ممکن است باعث ایجاد اختلال رابطه جنسی در خواب در افراد مستعد شود.

 آپنه خواب

اختلالات آپنه خواب، مانند آپنه انسدادی (OSA)، خواب عمیق را مختل می‌کنند. مواردی از اختلال رابطه جنسی در خواب، در بیماران مبتلا به آپنه خواب گزارش شده است.

 خستگی مفرط

خستگی مفرط، چه مزمن و چه حاد، می‌تواند باعث ایجاد سکسومنیا در بعضی افراد شود.

 مسافرت

مسافرت می‌تواند باعث اختلال در خواب و افزایش استرس و اضطراب و منجر به سکسومنیا شود. 

شرایط بد خواب

سر و صدا، نور یا دمای بیش‌ازحد پایین یا بالا می‌تواند باعث پایین آمدن کیفیت خواب و درنتیجه کم خوابی و اختلال رابطه جنسی در خواب شود.

داشتن سابقه بعضی از بیماری‌ها

برخی بیماری‌ها، از جمله سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)، بیماری کرون، ریفلاکس معده به مری (GERD)، کولیت اولسراتیو (UC)، میگرن، بیماری پارکینسون و همچنین ضربه خوردن سر و بعضی جراحت‌ها، می‌توانند با ابتلا به اختلال رابطه جنسی در خواب مرتبط هستند.

راه‌های تشخیص سکسومنیا چیست؟

برای تشخیص سکسومنیا، بیمار باید برای بررسی رفتار‌هایش در خواب، یک شب را در یک مرکز درمانی خواب بگذراند. در برخی موارد، پزشک ممکن است بررسی چندگانه‌ای را تجویز کند تا بتواند به‌طور کامل‌تری رفتارهای فرد مبتلا را  در خواب بررسی کند. علاوه‌براین، اگر در طول بررسی خواب فرد، اتفاقی مبنی بر وجود این اختلال روی ندهد، پزشک ممکن است بررسی‌های بیشتری را تجویز کند.

سکسومنیا اختلالی قابل درمان است. راه‌های درمان آن بستگی به ریشه و علت به وجود آمدن آن دارد.

در طول جلسه بررسی وضعیت خواب، یک نوار کامل مغزی یا الکتروانسفالوگرام برای ثبت حمله‌های ناگهانی گرفته می‌شود. پلی سومنوگرام (PSG) به همراه نوار کامل مغزی می‌تواند اختلالات مربوط به حملات ناگهانی را مشخص و برانگیختگی‌های خود به خودی را هنگامی که بیمار در خواب موج آهسته است، ثبت کند. پلی سومنوگرام، امواج مغزی، الگوهای تنفسی، ضربان قلب و حرکت پا و چشم را اندازه گیری و ثبت می‌کند.

علاوه‌بر مطالعه و بررسی بالینی خواب، اطلاعاتی که همسر یا هم‌اتاقی فرد درباره رفتارهای او هنگام خواب می‌دهند، می‌تواند به تشخیص اختلال رابطه جنسی در خواب کمک کند. در برخی موارد، توضیحات کامل کسی که با فرد مبتلا در یک اتاق می‌خوابد، برای تشخیص کافی است و ممکن است نیازی به بررسی بالینی نباشد.

سکسومنیا را چگونه می‌توان درمان کرد؟

سکسومنیا اختلالی قابل درمان است. راه‌های درمان آن بستگی به ریشه و علت به وجود آمدن آن دارد. این راه‌های درمانی عبارتند از:

  • درمان آپنه خواب

در بیماران مبتلا به آپنه خواب که از طریق دستگاه کمک تنفسی CPAP درمان می‌شوند، نتایج مثبتی در زمینه بهبود رابطه جنسی در خواب گزارش شده است.

  • مصرف داروهای ضد افسردگی

اگر بیمار دچار افسردگی باشد، یک داروهای ضد افسردگی، مانند بازدارنده بازجذب سروتونین (SSRI)، می‌تواند سطح سروتونین را در مغز افزایش دهد و اختلال رابطه جنسی در خواب را درمان کند.

  • کنترل مصرف مواد

کاهش مصرف الکل یا مواد مخدر ممکن است بازه‌های رابطه جنسی در خواب را کاهش دهد یا از بین ببرد.

  • کنترل استرس و اضطراب

از آنجایی که اعتقاد بر این است که استرس یا اضطراب، محرک رابطه جنسی در خواب است، بیمار باید از تکنیک‌های کاهش استرس و اضطراب استفاده کند تا شرایط بروز این اختلال را کاهش دهد.

  • فراهم کردن شرایط خواب بهتر

نداشتن خواب آرام و راحت ممکن است باعث افزایش تعداد دفعات و شدت سکسومنیا شود، بنابراین فراهم کردن شرایط خواب کافی و راحت می‌تواند به کاهش علائم آن کمک کند. به‌عنوان مثال، حمام آب گرم قبل از خواب، یادداشت‌برداری درباره برنامه خواب، خوابیدن و بیدار شدن در یک زمان مشخص و خوابیدن در اتاقی تاریک، ساکت و خنک، می‌توانند به داشتن خوابی آرام‌تر و راحت‌تر کمک کنند.

  • زنگ‌های هشدار ویژه

زنگ‌های خاصی برای بیدار کردن بیمار هنگام اتفاق افتادن سکسومنیا طراحی شده‌اند که می‌توانند فرد را از خواب بیدار کنند تا نسبت به رفتار خود آگاه شود.

  • مراجعه به روانشناس

افرادی که خودشان می‌دانند دچار اختلال رابطه جنسی در خواب هستند، حتی اگر متوجه اتفاق افتادن آن نشوند، ممکن است احساس شرم یا خجالت کنند. صحبت با روانپزشک یا مشاور می‌تواند برای این افراد مفید باشد.

هدف این مقاله آگاهی دادن نسبت به اختلال سکسومنیا، علل و راه‌های درمان آن به  کسانی است که در زمینه فناوری خواب فعالیت دارند؛ اختلالی که به ندرت در مورد آن صحبت می‌شود. اگر تکنسین‌های خواب نسبت به این اختلال آگاهی داشته باشند، می توانند به بیماران مبتلا به سکسومنیا آموزش و پشتیبانی لازم را ارائه دهند.

منبع: American Association of Sleep Technologists