فصل اول و دوم: بررسی گذشته

زیگموند فروید در نوشتن کتاب «تفسیر خواب»، رویکردی پژوهشی را به کار گرفته است. او در ابتدای کتاب به بررسی تمام نظریه‌های مهم علمی، فلسفی و فرهنگی می‌پردازد که پیش از او توسط افراد مختلف مطرح شده‌اند. هدف او از ارائه این نظریات، آماده کردن ذهن مخاطب برای روبه‌رو شدن با نظریه‌ها و اندیشه‌های خود در این زمینه است.

 او پس از پی‌ریزی پایه‌های اصلی نظریات خود، به سراغ خاستگاه اسطوره‌ای رؤیا می‌رود. فروید عقیده دارد که رؤیاها نشان‌دهنده امیال سرکوب‌شده انسان و دریچه‌ای به‌سوی ناخودآگاه او هستند.

فصل سوم: رؤیا نتیجه سرکوب

 در فصل سوم کتاب تفسیر خواب، فروید به ارائه نمونه‌های بیشتری در این زمینه می‌پردازد و سعی دارد ثابت کند که رؤیاها به‌طورکلی نشان‌دهنده آرزوها و امیال فرد رؤیابین هستند که همواره توسط خود او یا دیگران سرکوب شده‌اند. البته او در کتاب خود پیش‌بینی می‌کند که ممکن است بسیاری از خوانندگان کتاب با این نظریه موافق نباشند.

زیگموند فروید در حال روانکاوی یکی از مراجعین خود

فصل چهارم: کابوس‌ها و آرزوهای دست نیافته

در بخش بعدی کتاب، فروید به بررسی موضوع تحریف در رؤیاها و همچنین خواب‌ها و رؤیاهایی که نشانه اضطراب و استرس فرد رؤیابین هستند، می‌پردازد. او در سرتاسر فصل چهارم کتاب، اصرار دارد که رؤیاهای «پریشان» نشان‌دهنده تحقق پیدا نکردن آرزوها هستند.

او با استفاده از چندین مثال مختلف از رؤیاهای خود، بیماران، خانواده و دوستانش این‌طور استدلال می‌کند که با ورود ما به سرزمین رؤیا، یک نیروی ذهنی یا روان‌شناختی، رؤیاهای ما را سانسور می‌کند. طبق نظر فروید، زمانی که مغز آرزوهایی را از طریق رؤیا بیان می‌کند که در هوشیاری برای ما ناپسند و یا ناخوشایند هستند، این نیروی ذهنی شروع به سانسور یا تحریف آن‌ها می‌کند تا معنای واقعی این رؤیاها همواره بر ما پوشیده باشد.

 از طرفی او عقیده دارد که شاید برخی از رؤیاهای پریشان و آزاردهنده ما، صرفاً ناشی از «تمایلات مازوخیستی» و میل ناخودآگاه ما به آزار خودمان باشد. فروید با اصرار بر اینکه ناراحت‌کننده‌ترین رؤیاها هم می‌توانند ریشه در تمایلات ناخودآگاه هر کسی داشته باشند، با هرگونه مخالفتی در این زمینه مقابله می‌کند.

روانکاوان چطور از رؤیاهای شما را تفسیر می‌کند؟روانکاوان چطور رؤیاهای شما را تفسیر می‌کند؟بیشتر بخوانید

فصل پنجم: تحریکات روانی و عقده ادیپ

در فصل پنجم کتاب، فروید به بررسی دقیق‌تر عواملی می‌پردازد که باعث خواب دیدن می‌شوند. او بعد از بررسی اجمالی نظریه‌های پیش از خود در این زمینه، به بحث در مورد این پرسش می‌پردازد که آیا رؤیاهای ما در نتیجه تحریکات فیزیکی شکل می‌گیرند و یا تأثیر گرفته از تحریکات روانی هستند. قابل حدس است که او درنهایت، تحریکات روانی را عامل اصلی پیدایش هر رؤیا می‌داند.

 در این فصل است که خواننده برای اولین‌بار با اندیشه فروید در مورد عقده ادیپ مواجه می‌شود. فروید در کنار بحث در مورد ریشه‌های روانی رؤیاها، عقیده دارد که کودکان خردسال، والدین خود را به‌عنوان اولین عشق خود در نظر می‌گیرند. به این معنی که پسران به مادران خود تمایل دارند و در نتیجه نسبت به پدران خود احساس خصومت می‌کنند و بر عکس، دختران هم به پدران خود تمایل دارند و نسبت به مادران خود خشمی درونی دارند.

فصل ششم: فرایندهای روانی شکل‌گیری رؤیا

فصل ششم کتاب بسیار طولانی است، و با بیش از ۲۰۰ صفحه، به‌تنهایی می‌تواند یک کتاب باشد. در این فصل، فروید تجزیه و تحلیل بسیار دقیقی از مکانیسم‌ها و فرآیندهای روانی ارائه می‌دهد که به شکل‌گیری رؤیا کمک می‌کنند.

فروید عقیده دارد که کودکان خردسال، والدین خود را به‌عنوان اولین عشق خود در نظر می‌گیرند. به این معنی که پسران به مادران خود تمایل دارند و در نتیجه نسبت به پدران خود احساس خصومت می‌کنند و بر عکس، دختران هم به پدران خود تمایل دارند و نسبت به مادران خود خشمی درونی دارند.

 از نظر فروید، دو کارکرد روانی اولیه در شکل‌گیری رؤیاها نقش اساسی دارند: «اول ایجاد افکار مربوط به رؤیا و دوم تبدیل آن‌ها به آنچه در رؤیا اتفاق می‌افتد». فروید در طول فصل ششم کتاب، تفاوت بین «لایه آشکار» و «لایه نهفته» رؤیاها را توضیح می‌دهد و این دیدگاه را مطرح می‌کند که رؤیاها در واقع امکان «رهایی» ذهنی و روان‌شناختی فرد را فراهم می‌کنند، اما نیروی سانسورگر ذهن، محتوای نهفته رؤیاها را تغییر شکل می‌دهد.

سرانجام فروید در فصل هفتم و پایانی کتاب تفسیر رؤیاها، به معرفی مدلی شبه عصب‌شناختی برای درک بهتر روان انسان می‌پردازد. او ادعا می‌کند که روش‌هایش برای تفسیر خواب بسیار کاربردی و مهم هستند، زیرا می‌توانند به درک کاملاً جدیدی از ماهیت و تفکر انسان برسند.

در این فصل از کتاب، او بیان می‌کند که هدف جاه‌طلبانه کل کتاب این بوده است که در شناخت و درک یکی از شگفت‌انگیزترین و اسرارآمیزترین نظام‌های جهان هستی، یعنی ذهن انسان، گامی روبه‌جلو برداریم.

اگر علاقه‌مند به خواندن این کتاب و آشنا شدن با فرایند دیدن رؤیا از دیدگاه فروید هستید، روی یکی از لینک‌های زیر کلیک کنید: 

خرید نسخه کاغذی کتاب تفسیر خواب با ترجمه رویگریان (نشر مرکز) از دیجی کالا 

خرید نسخه آنلاین کتاب تاویل رویا با ترجمه سهیل سمی (نشر پندار تابان) از وب سایت کتابراه