اختصاص دادن زمانی برای خواب، می‌تواند برای یک حیوان خطراتی نیز به دنبال داشته باشد و زمانی را که می‌تواند صرف شکار شود، تلف کند. خواب باید از اهمیت بالایی برخوردار باشد وگرنه کسی برای انجام آن خودش را به دردسر نمی‌اندازد. محققان در تلاشند تا با بررسی خواب حیوانات، دلیل خوابیدن انسان‌ها را بیابند.

خواب در پستاندارانی که در خشکی زندگی می‌کنند

بیشتر پستاندارانی که در خشکی زندگی می‌کنند، خواب موج آهسته یا خواب عمیق و همراه با حرکات سریع چشم را به‌تناوب تجربه می‌کنند.

خواب پستانداران بر این اساس که شکارچی باشند یا طعمه، متفاوت است و شکارچیان ساعت‌های طولانی‌تری را می‌خوابند. البته نیاز به خواب در آن‌ها به رژیم غذایی و عوامل دیگر نیز بستگی دارد. حیواناتی مانند خرس‌ها که به خواب زمستانی می‌روند، بر اساس آب‌وهوا و فصل، مدت‌زمان متفاوتی را در خواب به سر می‌برند.

حیواناتی که در پایین زنجیره غذایی قرار دارند، تنها در صورتی می‌توانند ساعات طولانی بخوابند که بتوانند مکان امنی برای خوابیدن پیدا کنند. فیل وحشی که بزرگ‌ترین پستاندار ساکن خشکی محسوب می‌شود، فقط دو الی سه ساعت در شب آن‌هم به‌صورت ایستاده چرت میزند. این فیل‌ها می‌توانند در صورت نیاز، 48 ساعت را بدون خوابیدن سپری کنند.

همه‌چیزخواران کوچک‌تر مانند آرمادیلوها، احتمالاً به این دلیل که پنهان شدن هنگام خواب برای آن‌ها آسان‌تر است، ممکن است تا 20 ساعت در روز نیز بخوابند.

تنبل‌های سه انگشتی که در قفس به سر می‌برند، تا 16 ساعت در روز می‌خوابند، در حالی که تنبل‌های وحشی فقط به 10 ساعت خواب نیاز دارند. آن‌ها سیستم خواب منقطع دارند و در فواصل زمانی که بیدار می‌شوند، به دنبال غذا می‌گردند. زمانی‌که تنبل‌ها توسط شکارچیان شبانه احاطه می‌شوند، عادت منقطع خوابیدن را کنار می‌گذارند تا شناسایی نشوند.

خواب در پستانداران آبزی

دلفین‌ها و وال‌ها خواب تک‌نیمکره‌ای دارند، یعنی در طول زمان خوابیدن، یک نیمکره مغز آن‌ها بیدار و فعال می‌ماند. این پستانداران آبزی ممکن است در این مدت چندان واکنشی از خود نشان ندهند، اما می‌توانند شنا کنند و تا حدی محیط را زیر نظر داشته باشند.

این ویژگی به آن‌ها کمک می‌کند که به سطح آب بیایند و دمای بدن خود را به‌راحتی تنظیم کنند. نوزاد وال و دلفین تا یک ماه پس از تولد نمی‌خوابد که ممکن است این حالت نیز مثالی از خواب تک نیمکره‌ای باشد.

پوزیشن های خواب گربه ها و تعبیر آن ها۱۴ حالت مختلف خوابیدن گربه‌ها و معنای آن‌هابیشتر بخوانید

خواب برای پستاندارانی که هم در خشکی و هم در آب زندگی می‌کنند، کمی متفاوت است. شیر دریایی می‌تواند 84 ساعت بی‌وقفه شنا کند اما ترجیح می‌دهد زمان زیادی را در خشکی بخوابد. از طرفی، فُک خَزدار ترجیح می‌دهد داخل آب بخوابد و خواب تک‌نیمکره‌ای را تجربه کند.

محققان در بسیاری از پستانداران آبزی موارد حرکات چشمی سریع را مشاهده نکرده‌اند. به نظر می‌رسد این مرحله از خواب به دلیل حرکت نکردن ماهیچه‌ها، داخل آب خطرناک است. فک‌های خزدار و شیرهای دریایی زمانی که در خشکی می‌خوابند، این مرحله از خواب را تجربه می‌کنند.

خواب در خزندگان و دوزیستان

درباره خواب خزندگان و دوزیستان، تحقیقات زیادی انجام نگرفته است. بر اساس مطالعاتی که در سال 1960 انجام شده، قورباغه بزرگ آمریکایی یا گاوغوک به‌عنوان حیوانی که اصلاً نمی‌خوابد معروف است. با این حال، پژوهش‌های جدید درباره ایگوانا و اژدهای ریش‌دار (پوگونا) نشان می‌دهد که خزندگان نیز حالتی شبیه به خواب را تجربه می‌کنند و بعضی از آن‌ها مانند کروکودیل‌ها می‌توانند با یک نیمکره از مغزشان به خواب بروند.

خواب در پرندگان

در گذشته پژوهشگران معتقد بودند که پرندگان می‌توانند روزهای طولانی بدون خوابیدن پرواز کنند. در سال 2013 محققان گروهی از بادخورک‌های کوهی یا بادقپک را به مدت 200 روز تعقیب کردند. در طول این مدت پرندگان مدام در حال پرواز بودند و اکنون محققان می‌دانند که پرندگان ممکن است در حین پرواز نیز بخواند.

اردک‌ها مانند بسیاری از حیوانات به‌طور دسته‌جمعی می‌خوابند تا بتوانند از یکدیگر محافظت کنند. آن‌ها گاهی یک‌ چشم خود را هنگام خواب باز نگه می‌دارند تا حواسشان به شکارچیان باشد و زمانی که جای امنی برای خوابیدن پیدا می‌کنند، با چشمان بسته می‌خوابند.

پرندگان می‌توانند هم خوابیدن با حرکات سریع چشم و هم غیر آن را تجربه کنند. تحقیقات نشان داده‌اند زمانی که پرندگان نگران شکارچی نباشند، به خواب با حرکات سریع چشم که مرحله‌ای از خواب عمیق است، تمایل بیشتری نشان می‌دهند.

خواب در جوندگان

بیشتر جوندگان 10 تا 15 ساعت در روز می‌خوابند. طبق تحقیقات انجام گرفته، موش‌ها نیز مانند انسان‌ها اگر چند هفته متوالی نخوابند، می‌میرند.

خوابالوهای حیات‌وحش، از کوآلا تا ببر و مار پیتونخوابالوهای حیات‌وحش، از کوآلا تا ببر و مار پیتونبیشتر بخوانید

خواب در ماهی‌ها

پژوهشگران بر این باورند که ماهی‌ها در انواع مختلف، تفاوت‌های واضحی هنگام خواب‌ و بیداری دارند. برخی از آن‌ها هنگام خواب کاملاً بی‌حرکت می‌ایستند، اما برخی دیگر باله‌هایشان را تکان می‌دهند تا بتوانند نفس بکشند.

کوسه‌ها و سفره‌ماهی‌ها در این حالت فعالیتشان کاهش میابد اما هنوز مشخص نیست که این ماهی‌های بزرگ‌تر واقعا به خواب می‌روند و یا صرفاً استراحت می‌کنند. به نظر می‌رسد که عروس دریایی نیز می‌خوابد. اگر عروس دریایی بخوابد، نظریه اهمیت خواب در تکامل ثابت می‌شود.

خواب بی‌مهرگان

الگوی فعالیت مغزی مگس‌ها و خرچنگ‌ها هنگام خواب مشابه انسان است. مگس‌ها و سوسک‌ها اگر مدت طولانی نخوابند، نمی‌توانند زنده بمانند و خواب زنبورها با تغییر سن و نقش آن‌ها در شبکه اجتماعی تغییر می‌کند.

آیا همه حیوانات می‌خوابند؟

تابه‌حال دانشمندان موردی پیدا نکرده‌اند که نخوابد. با اینکه خوابیدن موجوداتی مثل دلفین با شامپانزه کاملاً با هم تفاوت دارد، اما کاملاً واضح و مبرهن است که خواب به‌اندازه نفس کشیدن یا غذا خوردن برای حیوانات نیز اهمیت دارد.